Ожирение: что это такое и на что обратить вниманиеСеміздік: бұл не және неге назар аудару керек

Ещё недавно лишний вес обсуждали в основном как вопрос внешности. Сегодня медицина смотрит на него иначе: ожирение относят к хроническим заболеваниям, при которых в организме накапливается такое количество жировой ткани, что это начинает влиять на работу органов и обмен веществ. Именно поэтому ожирение рассматривают вместе с сахарным диабетом второго типа, повышенным давлением, болезнями сердца и сосудов, апноэ во сне и рядом других состояний — они часто идут рука об руку. Хорошая новость в том, что это состояние поддаётся коррекции: при верной оценке причин и продуманном плане многие связанные риски можно уменьшить.Соңғы уақытқа дейін артық салмақты негізінен сыртқы келбет мәселесі ретінде талқылайтын. Бүгінде медицина оған басқаша қарайды: семіздікті организмде май тінінің мүшелер жұмысы мен зат алмасуға әсер ететін мөлшерде жинақталуымен жүретін созылмалы ауру қатарына жатқызады. Сондықтан да семіздікті екінші типті қант диабетімен, жоғары қан қысымымен, жүрек-қантамыр ауруларымен, ұйқы кезіндегі апноэмен және басқа да бірқатар жағдайлармен бірге қарастырады — олар көбіне қатар жүреді. Жақсы жаңалығы — бұл жағдай түзетуге көнеді: себептері дұрыс бағаланып, жоспар ойластырылса, байланысты қауіптердің көбін азайтуға болады.

Как врачи оценивают ожирениеДәрігерлер семіздікті қалай бағалайды

Самый известный инструмент — индекс массы тела (ИМТ). Его считают просто: вес в килограммах делят на квадрат роста в метрах. Общепринятая классификация относит значения ниже 18,5 к дефициту массы тела, диапазон от 18,5 до 24,9 — к норме, от 25 до 29,9 — к избыточной массе, значения от 30 — к ожирению, а от 40 — к тяжёлой (морбидной) форме. Эта шкала удобна как ориентир для больших групп людей, но она не даёт полной картины по отдельному человеку.Ең белгілі құрал — дене салмағының индексі (ДСИ). Оны есептеу қарапайым: килограммдағы салмақты метрмен алынған бойдың квадратына бөледі. Жалпы қабылданған жіктеу бойынша 18,5-тен төмен мән — салмақ тапшылығы, 18,5-тен 24,9-ға дейінгі аралық — қалыпты, 25-тен 29,9-ға дейін — артық салмақ, 30-дан бастап — семіздік, ал 40-тан бастап — ауыр (морбидті) түрі. Бұл шкала үлкен топтар үшін бағдар ретінде ыңғайлы, бірақ жеке адам туралы толық сурет бермейді.

Дело в том, что весы не различают мышцы и жир. У человека с большой мышечной массой ИМТ может быть высоким без избытка жировой ткани, и наоборот — при нормальном весе доля жира бывает повышенной. Поэтому врач смотрит шире: измеряет окружность талии, оценивает состав тела и распределение жира, учитывает возраст, наследственность, уровень физической активности, сопутствующие заболевания и результаты лабораторных анализов. Такая комплексная оценка гораздо информативнее одной цифры на весах.Мәселе мынада: таразы бұлшықет пен майды ажыратпайды. Бұлшықет массасы үлкен адамда ДСИ май тіні артық болмаса да жоғары болуы мүмкін, керісінше — салмағы қалыпты болғанда май үлесі жоғары болатын жағдай да кездеседі. Сондықтан дәрігер кеңірек қарайды: бел шеңберін өлшейді, дене құрамы мен майдың таралуын бағалайды, жасты, тұқым қуалаушылықты, дене белсенділігі деңгейін, қосалқы ауруларды және зертханалық талдау нәтижелерін ескереді. Мұндай кешенді бағалау таразыдағы бір саннан әлдеқайда мазмұнды.

Почему развивается ожирениеСеміздік неге дамиды

У ожирения почти никогда не бывает одной-единственной причины. Обычно складывается сочетание факторов, и распутать этот клубок помогает специалист. Наиболее часто обсуждают следующие группы причин:Семіздіктің жалғыз бір ғана себебі болатыны сирек. Әдетте бірнеше фактор қосылады, ал бұл түйінді тарқатуға маман көмектеседі. Ең жиі талқыланатын себеп топтары мыналар:

• Привычки питания — частое употребление продуктов с высокой калорийностью и глубокой переработкой, сладких напитков, перекусов «на бегу».Тамақтану әдеттері — калориясы жоғары және терең өңделген өнімдерді, тәтті сусындарды, «жүгіре жүріп» жейтін жеңіл тағамдарды жиі тұтыну.
• Малоподвижный образ жизни — работа сидя, транспорт вместо ходьбы, мало регулярной физической нагрузки.Қозғалыссыз өмір салты — отырып жұмыс істеу, жаяу жүрудің орнына көлік, тұрақты дене жүктемесінің аздығы.
• Наследственная предрасположенность — семейная история заметно влияет на то, как организм запасает энергию.Тұқым қуалаушылық бейімділік — отбасылық тарих организмнің энергияны қалай жинайтынына айтарлықтай әсер етеді.
• Гормональные и обменные нарушения — например, заболевания щитовидной железы или синдром поликистозных яичников затрудняют контроль веса.Гормоналдық және зат алмасу бұзылыстары — мысалы, қалқанша без аурулары немесе поликистозды аналық без синдромы салмақты бақылауды қиындатады.
• Приём некоторых лекарств — часть препаратов может способствовать набору веса; отменять их самостоятельно нельзя.Кейбір дәрілерді қабылдау — препараттардың бір бөлігі салмақ қосуға ықпал етуі мүмкін; оларды өз бетінше тоқтатуға болмайды.
• Недостаток сна и хронический стресс — влияют на гормоны, регулирующие аппетит и чувство насыщения.Ұйқының жетіспеуі және созылмалы күйзеліс — тәбет пен тою сезімін реттейтін гормондарға әсер етеді.

Именно поэтому советы вроде «просто ешь меньше» редко работают надолго. Если за набором веса стоит гормональное нарушение или побочное действие лекарства, никакая сила воли эту причину не устранит — нужна медицинская оценка.Сондықтан «жай ғана азырақ же» деген кеңестер ұзаққа сирек жарайды. Егер салмақ қосудың артында гормоналдық бұзылыс немесе дәрінің қосымша әсері тұрса, ешқандай жігер бұл себепті жоймайды — медициналық бағалау қажет.

С какими рисками связано ожирениеСеміздік қандай қауіппен байланысты

Когда состояние остаётся без внимания долгие годы, повышается вероятность развития целого ряда хронических заболеваний. В медицинской литературе чаще всего упоминают сахарный диабет второго типа, артериальную гипертензию, болезни сердца и сосудов, нарушения мозгового кровообращения, апноэ во сне, жировую болезнь печени, проблемы с суставами и коленями, отдельные онкологические заболевания, трудности с зачатием, а также тревожные и депрессивные состояния. Речь идёт именно о повышении риска, а не о неизбежности: наличие лишнего веса не означает, что перечисленное обязательно произойдёт.Жағдай ұзақ жылдар бойы назардан тыс қалса, бірқатар созылмалы аурудың даму ықтималдығы артады. Медициналық әдебиетте ең жиі екінші типті қант диабеті, артериялық гипертензия, жүрек-қантамыр аурулары, ми қанайналымының бұзылуы, ұйқы кезіндегі апноэ, бауырдың майлануы, буын мен тізе мәселелері, жекелеген онкологиялық аурулар, бала көтеруге қатысты қиындықтар, сондай-ақ мазасыздық пен депрессиялық күйлер айтылады. Әңгіме қауіптің артуы туралы, сөзсіздік туралы емес: артық салмақтың болуы аталғандардың міндетті түрде орын алатынын білдірмейді.

Обратное тоже верно: снижение веса и изменение образа жизни способны улучшить многие показатели. Насколько именно и в какие сроки — зависит от исходного состояния, возраста и сопутствующих болезней, поэтому обещать конкретный результат заранее никто не может.Керісі де дұрыс: салмақтың азаюы мен өмір салтының өзгеруі көптеген көрсеткішті жақсартуға қабілетті. Қаншалықты және қандай мерзімде екені бастапқы жағдайға, жасқа және қосалқы ауруларға байланысты, сондықтан нақты нәтижені алдын ала уәде ете алатын ешкім жоқ.

Из чего складывается лечениеЕмдеу неден құралады

Ожирение относят к состояниям, которые поддаются лечению. При этом цель терапии шире, чем цифра на весах: важно удержать достигнутый результат и снизить связанные с весом риски для здоровья. План всегда составляют индивидуально, оценивая привычки питания, образ жизни, имеющиеся заболевания и метаболический статус.Семіздікті емдеуге көнетін жағдайлар қатарына жатқызады. Сонымен қатар емдеудің мақсаты таразыдағы саннан кеңірек: қол жеткізілген нәтижені сақтап қалу және салмаққа байланысты денсаулық қаупін азайту маңызды. Жоспар әрдайым жеке құрылады: тамақтану әдеттері, өмір салты, бар аурулар және метаболикалық жағдай бағаланады.

В арсенале специалистов обычно есть несколько направлений: индивидуальная программа питания, регулярная физическая активность, работа с пищевым поведением и привычками, при необходимости — медикаментозная терапия, а у части пациентов, отвечающих определённым критериям, обсуждается хирургическое лечение ожирения. Ни одно из этих направлений не подходит всем подряд: показания и противопоказания оценивает врач после обследования. Самостоятельный приём препаратов «для похудения», особенно купленных без назначения, может быть опасен.Мамандардың қолында әдетте бірнеше бағыт болады: жеке тамақтану бағдарламасы, тұрақты дене белсенділігі, тамақтану мінез-құлқы мен әдеттермен жұмыс, қажет болса — дәрі-дәрмекпен емдеу, ал белгілі бір өлшемдерге сай науқастардың бір бөлігінде семіздік хирургиясы талқыланады. Бұл бағыттардың ешқайсысы бәріне бірдей жарамайды: көрсеткіштер мен қарсы көрсеткіштерді дәрігер тексеруден кейін бағалайды. «Арықтауға арналған» дәрілерді, әсіресе тағайындаусыз сатып алынғанын, өз бетінше қабылдау қауіпті болуы мүмкін.

На что обратить внимание при снижении весаСалмақ азайтқанда неге назар аудару керек

• Избегайте шоковых диет. Схемы с очень низкой калорийностью обещают быстрый результат, но часто приводят к потере мышечной массы и слабости, а вес возвращается.Шоктық диеталардан аулақ болыңыз. Калориясы өте төмен сызбалар жылдам нәтиже уәде етеді, бірақ көбіне бұлшықет массасының жоғалуы мен әлсіздікке әкеледі, ал салмақ қайта оралады.
• Питайтесь регулярно и сбалансированно. Длительные периоды голода обычно оборачиваются перееданием в следующий приём пищи.Тұрақты және теңгерімді тамақтаныңыз. Ұзақ ашығу кезеңдері әдетте келесі тамақта артық жеумен аяқталады.
• Увеличивайте повседневную активность. Ходьба, лестница вместо лифта и регулярные прогулки работают лучше редких изнуряющих тренировок.Күнделікті белсенділікті арттырыңыз. Жаяу жүру, лифттің орнына баспалдақ және тұрақты серуен сирек жасалатын әбден шаршататын жаттығулардан жақсы жұмыс істейді.
• Пейте достаточно воды. Потребность индивидуальна и зависит от веса, климата и состояния здоровья.Жеткілікті су ішіңіз. Қажеттілік жеке және салмаққа, ауа райына, денсаулық жағдайына байланысты.
• Наладьте режим сна. Недосып влияет на аппетит и усложняет контроль веса.Ұйқы режимін реттеңіз. Ұйқының жетіспеуі тәбетке әсер етеді және салмақты бақылауды қиындатады.
• Ведите процесс под наблюдением специалиста — особенно если есть хронические заболевания или вы принимаете лекарства.Процесті маман бақылауымен жүргізіңіз — әсіресе созылмалы ауруларыңыз болса немесе дәрі қабылдап жүрсеңіз.

Когда стоит обратиться к врачуДәрігерге қашан жүгіну керек

Поводом для консультации служит вес, который растёт без понятной причины, а также ситуация, когда прежние попытки его снизить не дают результата. Отдельно стоит обратиться к специалисту при появлении одышки при обычной нагрузке, храпа с остановками дыхания во сне, постоянной усталости, болей в суставах, повышенного давления или изменений в анализах. Если вы планируете существенно менять рацион, а у вас есть хроническое заболевание, обсуждение с врачом обязательно.Түсінікті себепсіз өсіп бара жатқан салмақ, сондай-ақ оны азайтудың бұрынғы әрекеттері нәтиже бермеген жағдай кеңеске жүгінуге себеп болады. Кәдімгі жүктемеде ентігу, ұйқыда тыныс тоқтаумен жүретін қорылдау, тұрақты шаршау, буын ауыруы, қан қысымының жоғарылауы немесе анализдердегі өзгерістер пайда болса, маманға жеке жүгінген жөн. Егер рационды елеулі өзгертуді жоспарласаңыз және созылмалы ауруыңыз болса, дәрігермен талқылау міндетті.

Обследование в Стамбуле с Biruni MedicalBiruni Medical-мен Стамбұлда тексерілу

Вопросы веса и обмена веществ обычно проясняются в рамках комплексного обследования (check-up), которое казахстанцы проходят в Турции за короткий срок. Biruni Medical — официальный партнёр Biruni University Hospital в Стамбуле, клиники с международной аккредитацией. Мы помогаем спланировать обследование, сопровождаем на казахском и русском языках и координируем поездку. Какие именно исследования, консультации и методы лечения нужны в вашем случае, определяет врач после осмотра.Салмақ пен зат алмасу мәселелері әдетте қазақстандықтар Түркияда қысқа мерзімде өтетін кешенді тексеру (check-up) аясында айқындалады. Biruni Medical — Стамбұлдағы Biruni University Hospital-дің ресми серіктесі, халықаралық аккредитациясы бар клиника. Біз тексеруді жоспарлауға көмектесеміз, қазақ және орыс тілінде қолдау көрсетеміз және сапарды үйлестіреміз. Сіздің жағдайыңызда нақты қандай зерттеулер, кеңестер мен емдеу әдістері қажет екенін дәрігер тексеруден кейін анықтайды.

Частые вопросыЖиі қойылатын сұрақтар

Полезно почитать также: о здоровом снижении веса и о жировой болезни печени.Оқуға пайдалы: салмақты дұрыс азайту туралы және бауырдың майлануы туралы.